Και ο θάνατος συνηθίζεται
Λίγες ώρες μετά την επιστροφή του από το Τελ Αβίβ, εκεί όπου βρέθηκε για 82 ημέρες στην πρώτη γραμμή των εξελίξεων καλύπτοντας για τον ΣΚΑΪ τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή, ο Σταύρος Ιωαννίδης έρχεται στο zappit για μια συνέντευξη ζωής…
Πώς είναι να μεταδίδεις ζωντανά την ώρα που οι σειρήνες ηχούν και οι πύραυλοι περνούν πάνω από το κεφάλι σου; Πώς διαχειρίζεσαι τον φόβο, την ένταση και τον θάνατο; Τι συμβαίνει την ώρα που οι κάμερες δεν καταγράφουν
Ο Σταύρος Ιωαννίδης, με μια σπάνια ειλικρίνεια, μιλά για τις αποστολές που τον σημάδεψαν, τις στιγμές που πίστεψε πως «ίσως είναι μέχρι εδώ», τη σχέση με την οικογένειά του που μαθαίνει από την τηλεόραση ότι βρίσκεται στο μέτωπο του πολέμου.
Ποιος είναι ο Σταύρος Ιωαννίδης πίσω από τον πολεμικό ανταποκριτή: Οι 9 κιθάρες, η metal μουσική, το πιλοτάρισμα αεροπλάνων και η ανάγκη του να επιστρέφει πάντα, έστω για λίγο, στην κανονικότητα.
Μια συζήτηση για τον πόλεμο, την ανθρώπινη αντοχή, τη μοναξιά, την ευθύνη της ενημέρωσης και όλα όσα αλλάζουν μέσα σου όταν έχεις δει από κοντά πόσο εύκολα μπορεί να ανατραπούν όλα μέσα σε λίγα δευτερόλεπτα.
Η στιγμή που έπεσε ο πύραυλος, ενώ μετέδιδε live στον αέρα του ΣΚΑΪ
Εκείνη την ώρα προσπαθείς να κρατήσεις κάπως την ψυχραιμία σου. Είναι μία κατάσταση που δεν έχεις πολλά περιθώρια να σκεφτείς τι ακριβώς συμβαίνει και πόσο εκτεθειμένος είσαι σε έναν κίνδυνο, όταν βλέπεις εκείνη την ώρα να πέφτουν πύραυλοι μέσα σε μια πόλη. Θέλει πάρα πολύ καθαρό μυαλό. Δεν προλαβαίνεις να φοβηθείς, γιατί εξελίσσεται όλο αυτό μπροστά στα μάτια σου. Εγώ νιώθω ένα δέος όταν τα βλέπω όλα αυτά. Μπορεί να είναι πόλεμος, μπορεί να έχει όλη αυτή τη μαυρίλα και την ασχήμια του πολέμου, αλλά εμένα μου προκαλεί και ένα δέος μέσα σε όλα τα άλλα συναισθήματα. Οπότε δεν πρόλαβα να νιώσω φόβο. Και εκείνη τη στιγμή έβλεπα έναν τεράστιο πύραυλο να πέφτει πάνω μας.
Πέρασαν πάρα πολλές ώρες για να δεχτώ τηλεφώνημα, γιατί ήμασταν στον αέρα σχεδόν 48 ώρες. Μάλλον, η πρώτη φορά που έκλεισα το κινητό μου τηλέφωνο –στο οποίο είχα την επιστροφή– ήταν το βράδυ της Κυριακής. Αυτό έγινε αργά το απόγευμα του Σαββάτου.
Η οικογένειά σου πώς το βιώνει όλο αυτό;
Εντάξει, δεν είναι ό,τι καλύτερο για αυτούς. Η οικογένειά μου, σε κάθε περίπτωση, φοβούνται, ανησυχούν. Παρόλο που προσπαθώ κάθε φορά να τα παρουσιάσω λίγο καλύτερα τα πράγματα από ό,τι είναι, λέγοντας ότι “δεν υπάρχει κανένας λόγος ανησυχίας, ότι είμαστε προστατευμένοι, ότι δεν είναι τόσο δραματικά όσο φαίνονται στην τηλεόραση”, το οποίο το λέω και για μένα ας πούμε, για να είμαι κι εγώ λίγο πιο χαλαρός όταν τους μιλάω στο τηλέφωνο και να μην ανησυχούν τόσο, παρ’ όλα αυτά ανησυχούν.
Όταν ανακοινώνεις κάθε φορά στους δικούς σου ότι φεύγεις, πώς το δέχονται;
Κάνω κάτι πολύ άσχημο. Δεν το ανακοινώνω. Συνήθως με βλέπουν εκεί.
Αλήθεια λες;
Ναι, για να αποφύγουμε αυτό το άγχος του “πού θα πας τώρα” και “γιατί”, και “μήπως δεν είναι…”.
Δηλαδή σε βλέπουν, όπως σε βλέπουμε εμείς, πρώτα στην τηλεόραση και μετά μιλάτε;
Ναι, ή λίγη ώρα πριν. Μιλάμε στο τηλέφωνο και, σαν να μην τρέχει τίποτα, τους λέω “ναι, έχω έρθει εδώ τώρα, εντάξει, θα κάτσω λίγες μέρες, όλα καλά”.
Και πώς αντιδρούν;
Εντάξει, πια το έχουν συνηθίσει νομίζω. Ναι, είναι δύσκολο πάντως. Είναι δύσκολο. Δεν θα ήθελα με τίποτα να είμαι στη θέση τους.
«Προσπαθώ να είμαι όσο πιο απόμακρος και ψυχρός γίνεται απέναντι στα γεγονότα»
Για πάρα πολλούς λόγους: και για τη δική μου αυτοσυντήρηση και για να μπορώ να διατηρώ την αντικειμενικότητά μου. Θεωρητικά, ο κίνδυνος είναι και τις ώρες που βλέπουμε και τις ώρες που δεν βλέπουμε σε μία τέτοια περίπτωση, όπως αυτή που ζήσαμε πρόσφατα; Κυρίως τις ώρες που δεν βλέπετε. Εκεί είναι τα πιο δύσκολα. Πολλές φορές σοβαρούς κινδύνους αντιμετωπίζουμε όταν μεταβαίνουμε κάπου. Δηλαδή όταν πηγαίνοντας σε μια ζώνη επιχειρήσεων ή από το Α σημείο στο Β, όταν είσαι στο μέτωπο.
Υπάρχει κάποιο πλάνο διαφυγής, δηλαδή, όταν πηγαίνεις εκεί;
Βέβαια. Πρέπει κάθε φορά, πριν ξεκινήσεις μια αποστολή, πριν μπεις στο αεροπλάνο για να φτάσεις κάπου, να ξέρεις τι πας να συναντήσεις. Τι γλώσσα μιλάνε; Πώς μετακινούνται; Τι κίνδυνοι υπάρχουν; Και φυσικά, όταν θα κάνεις το ρεπορτάζ το καθημερινό να ξέρουμε τους δρόμους διαφυγής. Αν ο κεντρικός δρόμος ας πούμε κλείσει, για οποιονδήποτε λόγο, πώς θα φύγουμε; Αν πρέπει να εκκενώσουμε την περιοχή, από πού; Πού υπάρχουν καταφύγια; Πόσο εύκολο είναι να έρθει, ένα ελικόπτερο να μας πάρει; Ποιος από την ομάδα ξέρει πρώτες βοήθειες;
Έχεις κινδυνεύσει σε κάποια από τις αποστολές; Κάποια στιγμή που να είπες “ωχ, τώρα μάλλον τελειώσαν όλα”;
Ναι. Και όχι μία φορά. Για παράδειγμα στη Μαριούπολη, φεύγοντας, όταν ψάχναμε να βρούμε έναν δρόμο που να μην έχει βομβαρδιστεί, για να μπορέσουμε να φύγουμε προς τη Ζαπορίζια και έπρεπε να περάσουμε μέσα από τις γραμμές των αμυνόμενων Ουκρανών και των επιτιθέμενων Ρώσων, υπήρχε μια στιγμή ας πούμε που βρεθήκαμε μπροστά σε έναν ουλαμό αρμάτων μάχης του ρωσικού στρατού, σε τεθωρακισμένα, και σε ένα τμήμα της ρωσικής εμπροσθοφυλακής… που ήταν ξαφνικά μες στην ομίχλη, πέντε αυτοκίνητα να κινούνται προς το μέρος τους. Και μας ακινητοποίησαν από μακριά, σε μια απόσταση, και μας σημάδευαν 30 όπλα ας πούμε. Εκεί ήταν μια από τις περιπτώσεις που λες ότι, “οκ, μπορεί να ‘ναι μέχρι εδώ”. Απλώς εκεί, είχαμε χρόνο να το σκεφτούμε, το οποίο το κάνει ακόμη πιο βασανιστικό αυτό το πράγμα. Γιατί υπήρχε αυτή η οπτική επαφή, τους βλέπαμε, δηλαδή μας είχαν ακινητοποιημένους εκεί για πολλή ώρα… Άρχισα και σκεφτόμουν ότι ίσως να μην εξελιχθεί καλά αυτό.
«Δεν κοιμόμαστε, τα πρώτα βράδια σχεδόν καθόλου»
Επειδή εντάξει, βγαίνουμε και συνέχεια στον αέρα, αλλά πρέπει να είμαστε και διαρκώς σε επιφυλακή, να ξέρουμε τι γίνεται τουλάχιστον, να διαβάζουμε, να ενημερωνόμαστε ακόμη και όταν δεν είμαστε στον αέρα. Αλλά και γενικά δεν ξεκουράζεσαι, δεν μπορείς να χαλαρώσεις καμιά στιγμή.
Τους ήχους από τις σειρήνες και από τις εκρήξεις, τους συνηθίζεις;
Ναι. Δυστυχώς, ναι. Είναι κομμάτι της καθημερινότητας. Βλέπεις ότι τρέχουν οι κάτοικοι στα καταφύγια όταν χτυπάει ο συναγερμός, όταν γίνονται επιθέσεις και 10 λεπτά μετά επιστρέφουν στη ζωή τους, στη δραστηριότητά τους και συνεχίζουν να δουλεύουν.
Πώς σας αντιμετωπίζουν οι κάτοικοι των περιοχών αυτών;
Τους Έλληνες, συγκεκριμένα, είτε είμαστε στο Ισραήλ, είτε στον Λίβανο, είτε απ’ οπουδήποτε, όπου κι αν έχουμε πάει –και στην Ουκρανία το ίδιο– με πολύ αγάπη. Θεωρώ ότι, αφενός είναι η γειτονιά, οι γειτνίαση με αυτούς τους ανθρώπους, μας ξέρουν καλά, αφετέρου η στάση που έχει κρατήσει η Ελλάδα διαχρονικά. Που είναι νομίζω μια ισορροπημένη στάση. Και αυτό τους κάνει, να μας εμπιστεύονται αφενός και να μην είναι καχύποπτοι απέναντί μας.
Υπάρχουν στιγμές που μπορεί να μένεις χωρίς νερό, χωρίς φαγητό;
Ναι, βέβαια, φυσικά. Αλλά αυτό δεν είναι κάτι.. Δηλαδή, είμαστε προετοιμασμένοι, γι’ αυτό. Ξέρουμε ότι δεν μπορεί να μην φάμε μία μέρα ας πούμε, ή να πιούμε ένα νερό μετά από 20 ώρες. Εντάξει, δε χάθηκε ο κόσμος.
Οι άνθρωποι που μένουν εκεί, σας έχουν βοηθήσει κάποια στιγμή;
Ναι, ναι, αρκετές φορές. Έχει τύχει ας πούμε να πάμε σε σπίτια που έχουν καταστραφεί, που έχουν βομβαρδιστεί περιοχές ολόκληρες, και ψάχνουν να σου βγάλουν ας πούμε ένα καφέ, ένα μπισκότο, λίγο νερό, κάτι για να μας βοηθήσουν. Το οποίο είναι παράδοξο με την έννοια ότι, έχει χάσει το σπίτι του ας πούμε, και παρ’ όλα αυτά, σκέφτεται τους δημοσιογράφους που ξεροσταλιάζουν έξω, και σου λέει “θα βοηθήσω”.
«Το σχολείο τους βομβαρδίστηκε 2 μέρες μετά»
Θυμάμαι, ναι, ας πούμε στην Ουκρανία θυμάμαι μία τάξη, ενός σχολείου που είχα επισκεφτεί, τότε για ρεπορτάζ, που ήταν παιδιά που είχαν ρίζες ελληνικές. Και ένιωθα πολύ όμορφα όταν πήγε το ελληνικό συνεργείο εκεί και τραγουδούσαν στα ελληνικά και ήθελαν να ‘ρθουν στην Ελλάδα… Και το σχολείο τους βομβαρδίστηκε δύο μέρες μετά, που ήταν δύσκολο, ξέρεις… Προσπαθούσαμε να μάθουμε τι έχουν απογίνει αυτά τα παιδιά.
Μου ‘πες πριν, ότι οι σειρήνες και οι εκρήξεις συνηθίζονται, ο ήχος. Ο θάνατος;
Και ο θάνατος συνηθίζεται.
Το αντιμετωπίζεις διαφορετικά πια σε σχέση με την πρώτη φορά που πήγες σε ένα πεδίο μάχης;
Σίγουρα, ναι. Κάποια στιγμή εξοικειώνεσαι με όλες αυτές τις εικόνες.
Έχεις δει ανθρώπους να πεθαίνουν δίπλα σου;
Πολλές φορές, ναι. Αλλά σου ξαναλέω, είναι η διαχείριση που κάνει ο καθένας, έτσι; Για να προστατεύσει τον εαυτό του. Η δική μου στάση σε αυτά, είναι ότι προσπαθώ να κρατήσω όσο μεγαλύτερη απόσταση γίνεται, να μην παίρνω μέσα μου τα συναισθήματα και τις εικόνες αυτές, γιατί αυτό θα αλλοιώσει και την κρίση μου εκείνη τη στιγμή. Εμείς είμαστε εκεί για να πούμε μια ιστορία, και να πούμε την ιστορία που βλέπουμε, έτσι; Και πρέπει να είμαστε όσο πιο ισορροπημένοι γίνεται.
Νομίζω οι εικόνες που δεν θα ξεχάσω ποτέ ίσως, επειδή ήταν και η πρώτη μου αποστολή εκεί… είναι της Μαριούπολης. Τους ανθρώπους που κάνανε ουρές, ηλικιωμένοι άνθρωποι, για λίγο νερό, για ένα κομμάτι ψωμί. Τις πρώτες μέρες που η πόλη ήταν υπό πολιορκία και καταλάβαινες ότι νιώθουν εγκλωβισμένοι εκεί. Δεν ήξεραν αν την επόμενη μέρα θα έχουν σπίτι ή αν θα μπορέσουν να φύγουν ποτέ από αυτή την πόλη.
Τώρα είσαι έτοιμος να ξαναπάς κάπου, αν χρειαστεί;
Αν χρειαστεί, ναι, μπορεί, ας πούμε, από μέρα σε μέρα να χρειαστεί.
Θα ‘φευγες με ευκολία σε τόσο σύντομο χρονικό διάστημα;
Ναι. Ναι, γιατί ξαναλέω, είναι πολύ καθαρό στο κεφάλι μου ότι είναι δουλειά. Είναι ένα κομμάτι της δουλειάς μου. Δεν πάω εκεί ούτε για να δω τους φίλους μου, ούτε για να… δω τη δυστυχία του πολέμου. Πάω εκεί για να πω μια ιστορία. Είναι πιο απαραίτητο από ποτέ να είμαστε εκεί στα μεγάλα γεγονότα. Γιατί είναι ο μόνος τρόπος να μεταφέρεις τις ειδήσεις και την πραγματικότητα, την κατάσταση, στους ανθρώπους. Πρέπει να είμαστε εκεί.
Έχει χρειαστεί να βοηθήσεις ανθρώπους. Δηλαδή, να βρεθείς σε ένα σημείο που να χρειάζονται κάποιοι άνθρωποι βοήθεια.
Ναι, αλλά δεν θα ήθελα να πω περισσότερα. Δεν είναι κομμάτι της δουλειάς αυτό… υπάρχουν πάρα πολλά επιχειρήματα και για να το κάνεις και να μην το κάνεις. Ωστόσο, ναι, εντάξει, έχει χρειαστεί.
Πηγή:https://www.zappit.gr/
